توانبخشی چیست و انواع آن؟ بخش دوم

توانبخشی چیست و انواع آن؟ بخش دوم

ویژگی های توانبخشی

توانبخشی ویژگی های متعددی دارد. از این ویژگی ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • اثربخشی: توانبخشی بر ارتقا اثربخش بودن و یا دستیابی به نهایت سطح عملکرد مددجو تاکید دارد.
  • فرایند مداری: توانبخشی به طور کلی فرایندی با ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی است که به طور پویا، مددجو را به زندگی فعال هدایت می کند.
  • مددجو محوری: توانبخشی سبب ایجاد جوی می شود که مددجو را قادر می سازد تا توانایی های لازم را کسب کرده و استقلال خود را افزایش دهد.
  • کم کردن ناتوانی و معلولیت: توانبخشی قادر است با تکیه بر خدماتی مثل پیشگیری از بروز اختلالات و ناتوانی ها، رفع موانع فیزیکی محیط، برابرسازی فرصت ها، یکپارچه سازی اجتماعی، در راستای کاهش ناتوانی و معلولیت ها تلاش نماید.
  • کسب استقلال: یکی از خصوصیت های توانبخشی، دستیابی مددجو به استقلال، یعنی داشتن حق انتخاب چگونه زیستن بر اساس ظرفیت، ارزشها و تمایلات فردی است.
  • توانمندسازی و تسهیل کنندگی: توانبخشی فرایندی انفعالی نیست، بلکه مددجو را فعال می سازد تا با بهره گیری از توان و منابع موجود، در رفع نیازهای زندگی خود بکوشد.
  • حل مسئله: فرایند توانبخشی دارای این ویژگی است که قادر است مهارت های حل مشکل را افزایش داده و با ارتقا دانش و آموزش به مددجو، او را در تصمیم گیری موثر یاری دهد.
  • کیفیت زندگی: توانبخشی فرایند ارتقای کیفیت زندگی است به خاطراینکه اهداف و انتظارات فرد به میزان زیادی تحت تاثیر وضعیت جسمی، روانی، میزان استقلال و روابط اجتماعی او است. در نتیجه توانبخشی در این زمینه می کوشد تا شرایط فرد را بهبود دهد.
  • جامع نگر بودن: مفهوم کلیت و جامع نگری بر تندرستی و رفاه کامل فرد در چارچوب هماهنگی و انسجام فکر، جسم، روح و روان با محیط اشاره دارد.
  • تلفیق و یکپارچه سازی اجتماعی: توانبخشی می کوشد تا تمام افراد اعم از سالم یا معلول، بر اساس عدالت و تساوی از فرصت های یکسان بهره مند گردند.
  • اعاده توانایی ها: توانبخشی به واقع توانمندسازی مددجو در بدست آوردن مجدد آن چیزی است که به واسطه اختلال و یا صدمه از دست داده است.
  • آموزشی بودن: توانبخشی درواقع یک فرایند آموزشی است و فرد مددجوی تحت توانبخشی باید در ایجاد محیط یادگیری، شناخت نیازها و تعیین اهداف توانبخشی، شناسایی منابع و در نهایت، ارزشیابی برنامه های توانبخشی فعالانه بکوشد.
این را میدانید :  نوزاد نارس و راهکاری مراقبتی (بخش دوم)

تیم های توانبخشی

توانبخشی یک نمونه کامل از کار گروهی است همه افراد تیم باهم فعالیت می کنند و هدف مشترک و واحدی را دنبال می نمایند. ولی  باید در نظر داشت که امکان دارد تمام اقدامات توانبخشی در یک زمان واحد انجام نشود. بلکه به مقتضای حال بیمار، در موقعیت های مختلف زمانی انجام گیرد.

اساسا دو تیم اصلی در این تیم شرکت دارند:

الف- تیم توان پزشکی

کادر اختصاصی توانبخشی شامل: گفتاردرمانی، فیزیوتراپی، کاردرمانی، ارتز و پروتز، شنوایی شناس است. همچنین همکاران این تیم شامل متخصصین زیر است:

  • ارتوپد
  • روماتولوژیست
  • جراح اعصاب
  • چشم پزشک
  • متخصص گوش و حلق و بینی
  • نورولوژیست
  • جراح ترمیمی و سوختگی

۱.  گفتاردرمانی

از مهم ترین قسمت های توانبخشی گفتاردرمانی است درواقع گفتاردرمانی به حل مشکلات فرد در برقراری ارتباط می پردازد. راه ارتباط چیست؟ در بیشتر افراد گفتار و صحبت کردن. به همین دلیل نام این رشته گفتاردرمانی گذاشته شده است نام دیگر این رشته پاتولوژی گفتار و زبان می باشد. برای همین اگر فردی دچار مشکلات شدیدی شود که دیگر نتواند از طریق صحبت کردن ارتباط برقرار کند مدل جدیدی از ارتباط ایجاد می شود. این سیستم برای هر فرد طراحی شده و با نام ارتباط جایگزین و مکمل شناخته می شود.

تصور کنید فرد در نتیجه ی سکته ی شدید به هیچ عنوان نمی تواند صحبت کند ولی این حق را دارد که خواسته هایش را با روشی دیگر بیان نماید. مثلا استیون هاوکینگ سالها فلجی گسترده ای در اعضای بدنش داشت ولی چندین کتاب نوشت و نظریات بسیار بزرگی بیان کرد. سیستمی که برای پروفسور هاوکینگ طراحی شده بود یک نوع ارتباط جایگزین و مکمل است.

این را میدانید :  بیماری خروسک در کودکان و راهکارهای درمان بیماری (بخش دوم)

ار جمله اختلالاتی که گفتاردرمانگر می تواند به درمان آنها بپردازد شامل:

  • لکنت زبان
  • مشکل در بلع
  • مشکلات عضلانی فک، صورت و حلق و حنجره
  • اشکالات و اختلالات تلفظی
  • کودکانی که دیر صحبت می کنند یعنی تاخیر در رشد گفتار و زبانی دارند.
  • مشکلات صوت و صدا در حنجره
  • برقراری ارتباط از روش وسایل ارتباطی جایگزین و مکمل
  • مشکل تکلم بعد از سکته مغزی

۲. فیزیوتراپی

فیزیوتراپی برای بیشتر افراد رشته ای نسبتا آشنا است. این رشته با استفاده از عوامل فیزیکی مانند گرما، سرما، الکتریسیته، نور و همچنین عوامل مکانیکی نظیر تمرینات طبی، حرکت درمانی و ماساژ به درمان بیماری ها و اختلالات اقدام می کنند.

۳. کاردرمانی

کاردرمانی که به عنوان یک رشته کل نگر تمامی ابعاد روحی، روانی و جسمی یک بیماری و تاثیرات جانبی مختلفی که بر روی عملکرد فردی و اجتماعی بیمار می گذارد را در نظر می گیرد. با ارائه تکنیک های درمانی مناسب، ضمن توجه به علائق مراجع به درمان اختلالات در حیطه های جسمانی و روانی در مقاطع سنی مختلف می پردازد. فرد را از وابستگی خارج کرده و به سوی انجام فعالیت های مستقل روزانه یاری می دهد. پس در درمان های ارائه شده توسط کاردرمانگر، به استقلال رساندن مراجع یکی از اهداف نهایی درمان است. براستی تعریف کاردرمانی در چندخط کار ساده ای نیست. پیشنهاد میکنیم در صورتی که نیاز به اطلاعات بیشتر دارید .

۴. ارتز و پروتز

ارتز و پروتز رشته ای است که با کمک از علوم مهندسی و پزشکی به افراد دچار ناتوانی کمک می کند. برای افراد قطع عضو پروتز تجویز می شود. پروتز جایگزین عضو قطع شده می شود که به صورت اختصاصی برای فرد ساخته می شود. در اختلالات حرکتی از ارتز استفاده می شود، ارتز به موازات اندام قرار گرفته و متناسب با اختلال نقش حمایت کننده دارد بطوریکه می توان گفت ارتز جزو وسایل کمکی هستند به عنوان نمونه کفی طبی کفش یک نوع ارتز است.

این را میدانید :  خصوصیات و شناخت دوران سالمندی

ب- توانبخشی اجتماعی

بالاتر گفتیم که دو تیم اصلی در مجموعه توانبخشی همکاری می کنند. تیم اول توان پزشکی بودند که توضیح داده شد.

تیم دوم توانبخشی اجتماعی شامل:

  • روانشناسی
  • مدیر توانبخشی
  • روانپزشک
  • مددکار اجتماعی
  • خانواده و پرستار بیمار ناتوان

این متخصصین تلاش می کنند تا مشکلات اجتماعی افراد ناتوان را کم کنند و سطح مشارکت با اجتماع را بالا ببرند. در نتیجه اگر فرد در اجتماع مشارکت بالاتری داشته باشد، درجه ناتوانی (معلولیت) او کمتر خواهد بود.

در نهایت می توانیم بگوییم موسسه ضربان آماده ارائه پرستار بیمار، پرستار سالمند، پرستار کودک می باشد و شما می توانید برای مشاوره با ما تماس بگیرید.