روانشناسی کودک چیست؟

روانشناسی کودک چیست؟

یکی از مهم ترین قسمت های روانشناسی رشد روانشناسی کودک است که موضوعی بسیار گسترده و مهم است. این رشته خاص بر روی فرایند های روانی کودکان از تولد تا بزرگسالی تمرکز دارد. در حقیقت می توان گفت که روانشناسی کودک به تغییرات روانی کودک از زمان تولد توجه دارد.

محدوده ی مطالعه روانشناسی کودک شامل مهارت های حرکتی، پیشرفت شناختی، مهارت های زبانی، تغییرات اجتماعی، رشد احساسی و… می باشد. روانشناسی کودک یکی از ده ها شاخه ی روانشناسی و یکی از موضوعاتی است که اغلب مورد بررسی و تحقیق قرار می گیرد. این رشته علم روانشناسی  در حقیقت به ذهن و رفتار های کودکان از ابتدای تولد تا بزرگسالی تاکید دارد. از اینرو روانشناسی کودک نه تنها بر روی رشد فیزیکی کودکان، بلکه بر روی رشد ذهنی، احساسی و رشد اجتماعی آن ها نیز اثرگذار شده است.

اهمیت روانشناسی کودک

متخصصان نیز در پاسخ به بعضی از سوالاتی که در مورد روانشناسی کودک وجود دارد اتفاق نظر ندارند. مثلا آیا تجارب اولیه یک کودک از تجارب بعدی او مهم تر هستند یا خیر، و یا ذات آدمی مهم تر است یا تربیت و پررش او؟ از آنجایی که کودکی نقش بسیار مهمی را در ادامه زندگی ایفا می کند، جای تعجب ندارد که این موضوع در روانشناسی، جامعه شناسی و آموزش نیز نقش دارد. اعتماد به نفس، محیط مدرسه، پدر و مادر، فشار های اجتماعی و … به طرز چشمگیری برای روانشناسان کودک بسیار اهمیت دارند- زیرا رشد و سلامتی ذهنی کودک برای آن ها بسیار مهم است.

ملزومات درک روانشناسی کودک

والدین و پرستار معمولا می توانند توانایی و مهارت های فرزندان شان را تعریف و تفسیر کنند. اگر شما فرزند خود را درک نکنید، ممکن است در درک توانایی یا عدم توانایی او اشتباه قضاوت کنید. برخی مواقع این رفتارها بی ضرر هستند ولی در اغلب موارد چنین نیست.

این را میدانید :  کودک مسئوليت پذير

نقش پدر و مادر در روانشناسی کودک بسیار اهمیت دارد

عدم آگاهی از وضعیت رشد کودک می تواند باعث تشخیص اشتباه توانایی های او و در نهایت تصمیم گیری اشتباه شود. طی تحقیقات

نشان داده است که: کودکان به طرز عجیبی از مدت زمانی که پدر و مادرشان برای رشد آن ها وقت می گذارند متاثر هستند. بنابراین، اهمیت بسیار دارد که والدین در مورد رشد و روانشناسی کوکان آموزش ببینند.

زمینه های مختلف روانشناسی کودک

هنگامی که سخن از رشد به میان می آید، اولین مسئله ای که به ذهن شما می رسد چیست؟ اگر مانند اکثریت مردم باشید، ابتدا به فکر فاکتور های درونی که بر روی چگونگی رشد کودک تاثیر می گذارند، می افتید – مانند ژنتیک و ویژگی های شخصیتی. ولی رشد، شامل فاکتور های مختلف دیگر نیز می باشد. به طور مثال فاکتور های محیطی همچون روابط اجتماعی و آن فرهنگی که در آن زندگی می کنیم، نقش بسیار مهمی را در رشد کوک ایفا می کنند. برخی از مهم ترین مفاهیمی که در بحث ارزیابی و آنالیز روانشناسی رشد باید در نظر داشته باشیم شامل:

محیط اجتماعی

روابطی که ما با دیگران داریم بر روی افکار، یادگیری و رشد کودک تاثیر بسیار زیادی دارند. خانواده، مدرسه، گروه های دوستانه همه و همه بر روی رشد اجتماعی کودک مان تاثیر زیادی خواهند داشت.

محیط فرهنگی

فرهنگی که کودک در آن زندگی می کند، در بردارنده ارزش ها، رسوم، باور ها و روش های زندگی خاصی می باشند که در تمام طول عمر بر روی رشد کودک تاثیر دارند. فرهنگ حتی بر روی چگونگی رفتار کودک با پدر و مادر، نوع آموزشی که می بیند و نوع مراقبتی که از او می شود نیز تاثیر دارد.

این را میدانید :  دلایل ساده افسردگی در کودکان

زمینه اجتماعی-اقتصادی

سطح اجتماعی که کودک در آن زندگی می کند نیز در رشد وی تاثیر دارد. وضعیت اجتماعی – اقتصادی بر اساس فاکتور های مختلف دیگری نیز بنا شده اند. مانند میزان تحصیلات خانواده و حتی افراد آن جامعه، وضعیت درآمد، شغل و وضعیت زندگی مردم. کودکانی که در شرایط اجتماعی اقتصادی بهتری بزرگ می شوند، شانس موفقیت بهتر و بالاتری دارند. اما کودکانی که در خانواده های فقیر و ناتوان بزرگ می شوند و به خدمات سلامتی و پزشکی، مواد غذایی مناسب، و آموزش دسترسی کمتری دارند، متعاقبا شانس کمتری برای موفقیت خواهند داشت.

از جمله موارد و فاکتور هایی که در روانشناسی کودک ضروری هستند شامل:

  • رشد والدین
  • ژنتیک
  • رشد اجتماعی
  • رشد شناختی
  • تاثیرات محیطی
  • زبان
  • رشد شخصیتی
  • رشد جنسی
  • نقش های جنسیتی

امکان دارد روانشناسی کودک برای کمک به بچه ها در مشکلات مربوط به رشد در زمینه های مختلف خیلی تخصصی باشد و شخص شاید به روانشناسی عمومی تری نیاز داشته باشد. در هر دو صورت، متخصصان به شیوه های مخصوص خود با کودکان برخورد می کنند. بعنوان مثال روانشناسی کودک می تواند به شیوه های مراقبت از کودک و نتیجه ی عالی آن، و یا با صحبت و تمرین با کودک به رشد آن ها کمک کند.

نکاتی برای درک بهتر روانشناسی کودک

در اینجا به برخی از نکات مهم در روانشناسی کودک اشاره می کنیم که به درک بهتر او کمک می کنند:

مشاهده کردن، کلید اساسی است: یکی از ساده ترین و در عین حال مهم ترین روش ها برای درک روانشناسی کودک، مشاهده است.

این را میدانید :  مددکار اجتماعی کیست؟ (قسمت سوم)

به چیز هایی که بچه هایتان می گویند و انجام می دهند توجه و علاقه نشان دهید. رفتار ها، حرکات، حرف ها، علایق و عادات غذایی، خواب و بازی هایشان را به دقت مشاهده کنید.همیشه در ذهن داشته باشید که فرزند شما منحصر به فرد است و شخصیت خاص خود را دارد. در نتیجه، از مقایسه کردن او با بچه های دیگر خودداری کنید. چون این کار نه تنها به او استرس وارد می کند، بلکه باعث کوچک شدن او می شود.

از خود سوالاتی بپرسید که برای درک روانشناسی کودک به شما کمک می کنند، مانند:

  • کودک من بیشتر از همه چه کاری را دوست دارد؟
  • چقدر زمان لازم است تا کودک من با شرایط و موقعیت جدید وقف پیدا کند؟ آیا او قدرت این کار را دارد؟
  • کودک من تا حد اجتماعی است؟ آیا مایل است چیزهای جدید را تجربه کند؟
  • در صورتی که کودک دوست ندارد کاری را انجام دهد، چه واکنشی از خود نشان می دهد؟

هنگام پاسخ دادن به این سوالات، از قضاوت کردن دوری کنید. تنها او را مشاهده کنید تا آگاهی تان در مورد روانشناسی کودک بیشتر شود.

پرستار کودک ، بچه ، نوزاد