کودکان خیابانی کیست

کودکان خیابانی کیست؟

حتما تمام ما بارها و بارها در خیابان و پشت چراغ قرمز کودکانی را دیده باشیم که با دست و صورت کثیف و آفتاب سوخته و حتی بعضی از آنها با کوله پشتی هایی روی دوشششان کارهایی مانند تمیز کردن ماشین ها و التماس کردن به آنها فروختن اسباب بازی، دود کردن اسفند، فال و گل و … مشغول هستند و مدام می گویند «آقا، خانم تو رو خدا برای همسرتان گل یا فال بخرید»

کودکان خیابانی

و یا بعضی دیگر از بچه ها در متروها، اتوبوس ها، گوشه کنار خیابان ها، آدامس، روزنامه، سیگار و … می فروشند. این کودکان، کودکی خودشان را در خیابان ها و با برخورد با آدمهای گوناگون می گذرانند. آنان به جای اینکه به مدرسه بروند در خیابان به دنبال درآوردن پولی اندک هستند و شاید در اینجا بتوانیم بفهمیم معنی علم بهتر است یا ثروت.

این پدیده یک ناهنجاری و مشکل اجتماعی به حساب می آید که مستلزم توجه عموم، جامعه و دولت می باشد. در این مقاله تلاش شده است تا با کودکان خیابانی و کودکان خیابان بیشتر آشنا شویم و در مقالات بعدی که شامل علل و پیامدهای خیابانی شدن و نقش مددکار اجتماعی در پیشگیری و کاهش آن می باشد می پردازیم.

مهمترین نکته را که باید بیاد داشته باشیم این است ما هم امکان داشت جای این کودکان بدنیا آمده بودیم… کودکان خیابانی شاید انتخاب دیگری نداشته اند.

 یکی از آسیب پذیرترین گروه کودکان خیابانی است، به طور معمول به کودکانی گفته می‌ شود که در خیابان ها و یا در مکان های عمومی مثل بازارها، پارک ها و غیره زندگی و کار می کنند. بسیاری از این کودکان با ارزش، در نتیجه جنگ، مهاجرت، سوء استفاده و دیگر مسائل خانوادگی در این وضعیت قرار گرفته‌ اند.

کودکانی که در خیابان ها زندگی می کنند با توجه به حقوقی که همه کودکان جهان دارند، توانایی دریافت آموزش و مراقبت بهداشتی و همچنین اوقات فراغت و رفع نیازهای اساسی نیستند. آنها فوق العاده آسیب پذیر هستند و تعدادی از اشخاص، آنان را برای اهداف خود مورد سوء استفاده قرار می دهند.

این را میدانید :  مددکار اجتماعی کیست؟ (قسمت دوم)

از کودکان خیابانی تعاریف یکسانی بعمل نیامده است. برخی کودکان خیابانی را شامل کودکانی می داند که تمام یا بخشی بزرگی از وقت خود را در خیابان سپری می‌کند.

دسته بندی کودکان خیابانی

کودکان خیابانی دارای انواع مختلفی هستند. طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت، طی تحقیقات بدست آمده سه نوع کودک خیابانی وجود دارد که عبارتند از:

  • فرزند یک خانواده خیابانی: این کودکان در خیابان ها با خانواده ‌هایشان زندگی می کند معمولا این خانواده‌ ها در اثر یک فاجعه یا سختی مثل جنگ، بلایای طبیعی یا بیکاری در خیابان ها زندگی می کنند.
  • کودکان خیابانی (کودک در خیابان) : این کودکان دارای خانواده هستند که در خیابان ها برای کسب درآمد برای خانواده کار می کنند و شب ها به خانه بر می گردند. میزان ارتباط این کودکان با خانواده خود متفاوت است.
  • کودکان خیابان: این کودکان توسط خانواده خود رها شده و یا یتیم شده اند و بدون هیچ اعضای خانواده زندگی خود را ادامه می‌دهند. آنها صرفاً مسئولیت زندگی خود را برعهده دارند این گروه که از کودکان خیابانی کوچکتر هستند اما مشکلات متعددتری دارند و در معرض انواع خطرات مختلف قرار دارند و در واقع این گروه آسیب پذیر ترین افرادی هستند که در خیابان ها زندگی می کنند که با خیابان ها عجین شده اند.

در نتیجه می شود گفت میان دو دسته از کودکان باید تفاوت قائل شد این دو دسته عبارتند از: کودکان کار و کودکان خیابانی کودکان کار، کودکان زیر ۱۸ سالی هستند که برای تامین معاش خود یا خانواده در خیابان ها به کار مشغول هستند و خود در دو گروه قرار دارند:

  1. کودکانی که پایینتر از 15 سال سن دارند که طبق قانون کار کردن برای این کودکان ممنوع است.
  2. کودکان 15 تا 18 ساله که طبق قانون کار، مطابق با شرایط خاصی می توانند کار کنند.
این را میدانید :  توانایی های نوزاد در شش ماهگی چیست؟

ولی کودکان خیابانی کودکان زیر ۱۸ سالی هستند که به خاطر مشکلات و فشارهای اقتصادی و اجتماعی خانوادگی و… مجبورند در خیابانها کار و زندگی کند در حالی که با خانواده خود ارتباط ندارند این کودکان را می توان کودکان خیابان یا کارتن خواب ها نامید و همچنین کودکان کار را می توان نان آوران کوچک خانواده خواند.

کودکان خیابانی در معرض چه خطراتی قرار دارند؟

 تمام کودکان خیابانی به روش های مختلف آسیب دیده اند و این آسیب دیدگی امکان دارد جدی‌ تر و حادتر شود. کودک خیابانی، کودکی خود را در خیابانها با کارکردن سپری می ‌کند. خیابان جای خوبی برای کودک نیست این کودکان در معرض تجاوز و سوء استفاده جنسی و همچنین استثمار جنسی قرار دارند که خطر مبتلا به بیماری ایدز که می تواند حاصل تجاوز و سوء استفاده جنسی یا مواد مخدر و بهداشت باشد، افزایش دهد. گرسنگی، خشونت و بیماری برای این کودکان همیشه وجود دارد.

همچنین مصرف مواد شایع است و به عنوان راهی برای فرار از ترس، گرسنگی، فراموش کردن مشکلات، نابودی، ناامیدی از زندگی استفاده می شود.

بعضی از کودکان خیابانی زندگی خود را در خیابان ها از طریق بیماری، خشونت جسمی، تصادف و… از دست می دهند که این نوع زندگی و این حجم از مشقت و سختی حق یک کودک معصوم و بیگناه نیست. او نیز آرزوهای قشنگ و کودکانه ای دارد که می خواهد مانند کودکان بی دغدغه و شادی که با پدران و مادران خود می بیند زندگی کند.

در واقع موقعیت زندگی این کودکان تلخ و دردناک است و نیاز است شرایط آنان را خوب درک کنیم تا بتوانیم برنامه ای عادلانه و اثر بخش بوجود آوریم.

این را میدانید :  اضطراب جدایی در کودکان

وضعیت کودکان خیابانی در کشور ایران

طبق آماری که به دست آمده تعداد  کودکانی که در خیابان های ایران زندگی می کنند، در دست نیست و آمارها گوناگون و متفاوت هستند به گونه ای که افراد مختلف و همچنین طبق یافته‌های بنده، بین ۲۰ هزار تا ۷ میلیون کودک خیابانی تخمین زده اند.

طبق گزارش سازمان یونیسف در سال ۲۰۰۶ حدود ۶۰ هزار کودک خیابان در ایران وجود دارند که متاسفانه بیشترشان به مدرسه نمی روند. همچنین این آمار تاکنون حدود ۵ الی ۶ برابر افزایش یافته است که این موضوع یک معضل اجتماعی به حساب می آید.

در کشور ایران کودکان خیابانی را می توان به این صورت تقسیم بندی کرد که عبارتند از:

  • کودکان بزهکار
  • کودکان بی سرپرست
  • کودکان بد سرپرست
  • کودکانی که دارای معلولیت هستند، بیماران روانی و بیماران صعب العلاج
  • کودکانی که با برادر و یا خواهر خود زندگی می کنند.
  • کودکان کار
  • کودکانی که فقط با پدر خود زندگی می کنند.
  • کودکان فراری
  • کودکانی که فقط با مادر خود زندگی می کنند.
  • کودکان اتباع بیگانه که شامل تقسیم بندی زیر می باشد:
  1. اتباع بیگانه که کارت اقامت از مراجع قانونی را ندارند.
  2. اتباع بیگانه که دارای کارت اقامت از مراجع قانونی هستند.
  3. کودکانی که پدرانشان از اتباع کشورهای بیگانه و مادرشان ایرانی است ولی به خاطر ثبت نشدن ازدواج آنها دارای شناسنامه نیستند.

این دسته‌ بندی صرف نظر از این که کودکان کار هستند یا خیابانی شامل تمام کودکانی است که در خیابان ها زندگی می کنند.

بنابراین پدیده کودکان خیابانی پدیده ای جهانی است و مختص به یک مکان یا یک کشور نیست.

در این مقاله سعی کردیم تا بیشتر با پدیده کودکان خیابانی آشنا شویم. در ادامه به موضوعات علل و عوامل خیابانی شدن کودکان و همچنین پیامدهای آن و راهکارها و نقش مددکار اجتماعی در کاهش این مشکل اجتماعی خواهیم پرداخت.